دیوان مصاحب گنجوی

مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 4759 آغاز: راز دل کی با تو در یک عمر خالی میشود ×× کس چه سان خان [دنباله مصراع پاره شده]؛ انجام: ما را ز کلام ما توانند شناخت ×× جمعی که چو ما رویم، ایشان بر سند غزلیات است به ترتیب قوافی از الف تا یاء با یک ساقینامه خوب مختوم به مدح ساقی کوثر که به صورت ترجیع‌بند گفته شده و یک مسدس و یک مربع ترکیب و رباعیات از اغورلوخان ایشیک آقاسی باشی متخلص به مصاحب که به سال 1074ق برابر با بیست و دومین سال جلوس شاه عباس ثانی بیگلربیگی قراباغ و گنجه شده و گویا تا زمان شاه سلیمان نیز باین منصب باقی بوده و گویا تا زمان شاه سلیمان نیز به این منصب باقی بوده. ظاهراً شاعر در فصل بهاری همراه شاه عباس ثانی به مازندران رفته بوده که غزلی در وصف بهار اشرف سروده و از آنجاست: «فصل گلستان و ریزد نوش از بهار اشرف ×× ساقی پیاله پرکن در لاله زار اشرف / دستی چو موج بر زن اول بکشتی می ×× گرمی نهی چو دریا سر در کنار اشرف / با ابر نو بهاری بنشین و جام می‌خور ×× بیرون مکش «مصاحب» پا از دیار اشرف». در مدح شاه سلیمان می‌گوید: «چون شاخ گل «مصاحب» کام از پیاله بستان ×× بیم از خزان نباشد در دور شاه عادل / خورشید تاج گستر، دارای دهر پرور ×× سلطان آل حیدر، ارشاد دین کامل / مسند نشین ایران، المقتدر سلیمان ×× ماه بلند رفعت شاه نکو خصایل»، از ساقی نامه اوست: «ساقی کرمی کن بصفای دل حیدر ×× کز نور رخش پرشده خورشید چو ساغر / تا بشکنم از لطف و لایش صف غم را ×× زانگونه که بشکست بهم قلعه خیبر»؛ خط: نستعلیق، کا: محمد مدعو به آقا کشی خیبر گنجوی، تا: سلخ رمضان 1212ق، به دستور جواد خان زیاد اغلی قاجار نوشته و تصریح کرده است که: «این دیوان از خیالات مرحوم رضوان مکان اغورلوخان طاب ثراه است»؛ افتادگی: آغاز و انجام (از آخر مربع ترکیب و اول رباعیات نیز یکی دو صفحه افتاده)؛ در این دیوان دو غزل تمام ترکی است و دو سه غزل ملمع است به عربی و پارسی و ترکی؛ واقف: نایینی؛ کاغذ: سفید فرنگی، جلد: تیماج عنابی، 152گ، 16 سطر (10×17/5)، اندازه: 15×21/5سم [ف: 7 - 513]