دیوان قصاب مازندرانی

2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1045 آغاز: کنم ثنای کسی کو بگردش پرکار ×× عیان نمود چنین ماه و سال و لیل و نهار قصاب تخلص را نگارنده با صاحب این دیوان پنج تن می‌شناسد: 1. امیر بیک اصفهانی که پیشه قصابی داشته و در ص 557 رو معرفی گردیده و این بیت از اوست: «روزی بشب کنم بصد اندوه سینه سوز ×× شب را سحر کنم بامید کدام روز»، 2. قصاب یزدی است که در ص (تاریخ یزد آیتی) نامبرده شده، 3. یغمای جندقی (1196-1276) که غزلیاتی در مطایبه و هجو به تخلص قصاب سروده و به قصابیه مشهور می‌باشد، 4. صاحب دیوانی که در ذیل «مجموعه دیوانها» در این فصل از آن معرفی می‌شود و ظاهراً جز دو نفر نامبرده اول و مسلماً غیر از یغما می‌باشد، 5. صاحب این دیوان است که بنابر تصریح در این بیتها: ص 38 نسخه: «رود ز کشور مازندران بخطه گیلان ×× عریضه من مضطر بلاهجان برساند»، ص 27 نسخه: «صیت انعام تو پا بیرون نهاد از ملک گیلان ×× شهرت احسان تو زانجا سوی مازندران شد»، ص 69 نسخه: «کنون باز تیغ زبان من اکنون ×× مسخر نمود است مازندران را»، ص 248 نسخه: «غرض دو روز دگر میروم به مازندران ×× چه من غریب به گیلان کس دگر نبود»، و اشارتی که در ابیات دیگر دارد مازندرانی است و گاهی به لاهجان و گاهی در کسکر بوده و تاریخ بنائی به نام سیمبر که صالح خان نام در آن ساخته گوید: «گفت قصاب بهر تاریخش ×× سال تاریخ غره مه باد»، و این ماده تاریخ سال 1250 را می‌رساند و نیز در ص 23-25 ورود شاهزاده ملک آرا را به مازندران به قصیده‌ای تهنیت گفته و چنانکه در روضه الصفا ناصری مندرج است این شاهزاده به سال 1251 به حکومت آن خطه منصوب گردیده است و از این دو تاریخ زمان و عصر شاعر به دست آمد. گویا از مازندران و گیلان تجاوز نکرده و به جای دیگر نرفته ولی آرزوی رفتن به شیراز را داشته چنان که در ص 29 می‌گوید: «از این شهر قصاب بگذر ز همت ×× بشیراز بر همچو طبع روان را»، مندرجات آن عبارت است از: 1. قصاید در حمد و نعت و منقبت ائمه اثنی عشر (ع)، 2. غزلیات، 3- ترجیع‌بند، 4. مقطعات، 5. رباعیات. تمام دیوان در حدود 3550 بیت است؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ به احتمال خود شاعر تصحیح کننده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: میشن، 129گ، 13-14سطر، اندازه: 17×22سم [ف: 3 - 288]