دیوان فیضی

1. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9673 آغاز: زندان قم است و دل چو مه کنعان ×× بدرود میکن ای دل ازین زندان؛ انجام: پای نه از فخر و از عزت بفرق فرقدان ×× چون نهادی سر بخاک آستان بوالحسن قصاید، غزلیات، مسمطات و رباعیات علی اکبر متخلص به فیض است که متولی قم در روزگار فتحعلی شاه (1212-1250) و اوایل دوران ناصرالدین شاه (1264-1313)، و از شعرای عصری حاجی میرزا ابوالقاسم بیک بوده. نمونه اشعار علی اکبر فیض: 1) تاریخ وفات میرزا سعیدخان وزیر دول خارجه: «داد ازین چرخ کینه جو که اگر داد ×× راحت رنج ای بسا ز پی که بیفزود / قطره آبی بکام کس نرسانید ×× تا که ورا بر بخون دیده نیالود / قافله از راه نارسیده که از پس ×× کوبد کوس رحیل از پی بدرود / ماه شده منخسف زغم که چرا چرخ ×× تابان خورشید مجد را به گل اندود / راد وزیر دول که ذات شریفش ×× بود بگیتی ... ؟ نامش مسعود / جانش زیان کرد دار فانی بگزید ×× منزل جانان که هم زیانش بود سود / الغرض او رخت چون به بست و بدان سال ×× در گرانمیاه شد ز عالم مفقود / فیض بتاریخ سال گفت که از صدق ×× سی جنان کرد، روی میرزا مسعود»؛ 2) غزل: «مهر پوشد رخ خود گر تو بپوشی رویت ×× مشک در نافه شود خون چو ببیند مویت / با من از قبله مزن دم که مرا قبله توئی ×× با من از کعبه مگو کعبه من شد کویت / مرغ دل می‌طپدم در قفس سینه مدام ×× تا به زه کرده خدنگ از مژگان ابرویت / شمع سان دودم از سر گذرد اشک از پا ×× تا بسی دیده کنم باز بشمع رویت / به دو خرمای لبت در چمن جنت نیست ×× میوه طوبی خوش طعم تر از لیمویت / بوی گل درد سر آرد بمزاج بلبل ×× گر نسیم سحری در چمن آرد بویت»؛ 3) نمونه دیگر از مسمط‌ها: «ای ترک جفاجوی جفاکار جفاگر ×× وی یار دلارای دلارام دلاور / ای کبک قدح بخش قدح گیر قدح خور ×× ای ماه زره پوش زره دار زره در / ای سرو سمن بوی صنم روی سمن بر ×× ای موی تو چون سنبل وی روی تو سوسن / چو نان گهرت بحر نیاورده بساحل ×× چون لعل لبت لعل ندیدیم بمعدن / ای فتنه شهر از چه از آن نرگس فتان ×× وی رهزن دین از چه از آن زلف چو شیطان / روز آفت شمعی تو و شب فتنه کتان ×× بگرفته خراجی لبت از لعل بدخشان / دندانت گوهر نبود لعلت مرجان ×× در گوهر و مرجان نبود شهد ز سفتن / ای باج ستان زلف تو از بال پرستو ×× وصل تو دوان گشته پس سایه آهو / زان چشم تو از چشم روان چشمه آهو ×× چنگیز صفت چشم تو خون ریخت بیرغو / گوشم اگر مثل تو مه بود کجا کر ×× مه خود زره از مشک کجا پوشد بر تن / ای کوی خرد در خم چوگان تو حیران ×× وی وصل تو در کام نهنگ آمده پنهان / بی لعل تو خون میرود از دیده بدامان ×× مانند رخت گل نشکفته است ببستان / درد تو بود بر پر سیمرغش درمان ×× عنقای وصالت را قاف آمده مسکن»؛ خط: نستعلیق و شکسته نستعلیق، بی‌کا، تا: 1281ق؛ معانی بعضی از کلمات در حواشی؛ واقف: خان بابا مشار؛ کاغذ: نخودی، جلد: میشن عنابی، 116گ، اندازه: 10/5×17سم [ف: 9-153]