شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/142834
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 197 برگ • 14 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 12×18سم
- کاغذ و جلد:
- سپاهانی • روغنی زرین با گل و بوته
آغاز نسخه
« قصیده: بسمله. کلکم دگر ثنای علی اختیار کرد ×× مانند نخل طور تجلی بهار کرد / بر فرق من ز طفیل ثنای او ×× این پاره چوب خشک جواهر نثار کرد؛ آغاز غزل: زهی منعم که بخشیده <!-- page: 311 --> است کام حمد گویان را ×× بذکر خود سر انگشت زبان تسبیح دندان را / نمی آید ز ما او را ستایش بیش ازین زاهد ×× که کرد مظهر گنج خفی ایجاد انسان را ...؛ آغاز مثنوی: بنام خداوند کون و مکان ×× خرد بخش جان کردگار جهان / زهی آفریننده ماه و مهر ×× فروزنده روشنائی سپهر ...؛ آغاز منشآت: بسمله. برخی از جواهر آبدار و مشتی از لآلی شاهوار از گنجنامه آگاهی لوح طلسم دانش پژوهی »
انجام نسخه
« ز یمن رای رزین تو باد رونق ملک ×× ز حسن سعی جمیل تو دهر آبادان / اگرم کشی چو ماهی و گرم کشی بشاهی ×× سر بندگی سلامت بنما هر آنچه خواهی / ز تو گر بقتل زاهد کسی از گناه پرسد ×× تو بگو که کشتم او را بگناه بیگناهی. و جبلت ما برین معنی متخلص است. قصیده است و قطعه و ماده تاریخ 1077 و 1078 و 1089 و 1085 و 1086 و 1091 و 1093 و 1099 و 1100 بدین گونه: جلوس شاه صفی در 1077 و سال دوم شاهی او در 1078 و تعمیر «روضه طوس» به دستور شاه در 1084 و 1089 و 1085 و تعمیر قدمگاه در 1091 و آمدن پادشاه ترکستان به دربار صفوی در 1093 و «طرح نوچمنی» از «داعی شه قاسم» در 1079 و بنای سد در 1100 و «ولادت فرزندی محمد سعید ملقب به ابوالفتوح» در 1091 و بنای عمارتی در 1086 و مرگ آخوند محمد صالح در 1086 (صالح دین محمد شده فوت) و بنای رباط در 1099 و استیفای آصف جاه پس از عزل هاشم در 1077 نشانههای دانگها هم در یک قطعهای هست (65)، سپس غزل است به ترتیب تهجی با تخلص زاهد (67-192) و رباعی (193-204) و رباعی با قطعه (205-212) و مثنوی سفینة النجاة (215-343 و افتاده در انجام)، این مثنوی مذهبی و عرفانی و اخلاقی «نظم روایت حسنات نبوی و غزوات مرتضوی» است و این «منقبتنامه» سفينة النجات نام دارد و نامش تاریخ آغازیدن آن است (294)، در آن آمده (ص 295): «کردم چو ز ناظم طلب تاریخش ×× گفتا که سفینة النجاة زاهد» (1102)، و منشآت (265-392 افتاده در انجام) نزدیک به 5400 بیت و نامههای به میرزا شریف الهام و به محمد تقی بیکا و حاجی الله وردی بیک وزیر لار و محمد صادق بیکا پسر الله وردی بیک وزیر لار و به فقیر محمد علی نصرآبادی و نواب صدرات پناه و به یعقوب نامی و به میرزا رضی صاحب رقم و میرزا محمدرضای حکیم باشی و میرز سعدالدین وزیر خراسان و به دوستی و به میر شریف سبزواری و نامهای که به میرزا معصوم در پاسخ او به میرزا اسد بیک نوشته شده. با نامه آصفی میرزا سعد الدین محمد در پرسش پدر شاعر و پاسخ نامه وزیر هرات و نامهای بدو، با یک دیباچه، در پایان مثنوی آمده «نمقه محمد قاسم الزاهد ابن محم محسن عفى عنهما »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر ×× فروزنده روشنائی سپهر ...
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 15 • صفحه 310 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 4623
آغاز: قصیده: بسمله. کلکم دگر ثنای علی اختیار کرد ×× مانند نخل طور تجلی بهار کرد / بر فرق من ز طفیل ثنای او ×× این پاره چوب خشک جواهر نثار کرد؛ آغاز غزل: زهی منعم که بخشیده است کام حمد گویان را ×× بذکر خود سر انگشت زبان تسبیح دندان را / نمی آید ز ما او را ستایش بیش ازین زاهد ×× که کرد مظهر گنج خفی ایجاد انسان را ...؛ آغاز مثنوی: بنام خداوند کون و مکان ×× خرد بخش جان کردگار جهان / زهی آفریننده ماه و مهر ×× فروزنده روشنائی سپهر ...؛ آغاز منشآت: بسمله. برخی از جواهر آبدار و مشتی از لآلی شاهوار از گنجنامه آگاهی لوح طلسم دانش پژوهی؛ انجام: ز یمن رای رزین تو باد رونق ملک ×× ز حسن سعی جمیل تو دهر آبادان / اگرم کشی چو ماهی و گرم کشی بشاهی ×× سر بندگی سلامت بنما هر آنچه خواهی / ز تو گر بقتل زاهد کسی از گناه پرسد ×× تو بگو که کشتم او را بگناه بیگناهی. و جبلت ما برین معنی متخلص است. قصیده است و قطعه و ماده تاریخ 1077 و 1078 و 1089 و 1085 و 1086 و 1091 و 1093 و 1099 و 1100 بدین گونه: جلوس شاه صفی در 1077 و سال دوم شاهی او در 1078 و تعمیر «روضه طوس» به دستور شاه در 1084 و 1089 و 1085 و تعمیر قدمگاه در 1091 و آمدن پادشاه ترکستان به دربار صفوی در 1093 و «طرح نوچمنی» از «داعی شه قاسم» در 1079 و بنای سد در 1100 و «ولادت فرزندی محمد سعید ملقب به ابوالفتوح» در 1091 و بنای عمارتی در 1086 و مرگ آخوند محمد صالح در 1086 (صالح دین محمد شده فوت) و بنای رباط در 1099 و استیفای آصف جاه پس از عزل هاشم در 1077 نشانههای دانگها هم در یک قطعهای هست (65)، سپس غزل است به ترتیب تهجی با تخلص زاهد (67-192) و رباعی (193-204) و رباعی با قطعه (205-212) و مثنوی سفینة النجاة (215-343 و افتاده در انجام)، این مثنوی مذهبی و عرفانی و اخلاقی «نظم روایت حسنات نبوی و غزوات مرتضوی» است و این «منقبتنامه» سفينة النجات نام دارد و نامش تاریخ آغازیدن آن است (294)، در آن آمده (ص 295): «کردم چو ز ناظم طلب تاریخش ×× گفتا که سفینة النجاة زاهد» (1102)، و منشآت (265-392 افتاده در انجام) نزدیک به 5400 بیت و نامههای به میرزا شریف الهام و به محمد تقی بیکا و حاجی الله وردی بیک وزیر لار و محمد صادق بیکا پسر الله وردی بیک وزیر لار و به فقیر محمد علی نصرآبادی و نواب صدرات پناه و به یعقوب نامی و به میرزا رضی صاحب رقم و میرزا محمدرضای حکیم باشی و میرز سعدالدین وزیر خراسان و به دوستی و به میر شریف سبزواری و نامهای که به میرزا معصوم در پاسخ او به میرزا اسد بیک نوشته شده. با نامه آصفی میرزا سعد الدین محمد در پرسش پدر شاعر و پاسخ نامه وزیر هرات و نامهای بدو، با یک دیباچه، در پایان مثنوی آمده «نمقه محمد قاسم الزاهد ابن محم محسن عفى عنهما»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 11؛ با پنج سرلوح، یادداشتی از حاجی سید محمد بن سید اسماعیل کرمانی که در زواره نوشته است؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: روغنی زرین با گل و بوته، 197گ، 14 سطر (7×13)، اندازه: 12×18سم [ف: 14 - 3556]