نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

حساب

/m/119979
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 3117/4

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
ابراهیم نمارستاقی
تاریخ کتابت:
1214ق (1214 هـ.ق)
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 25 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
شکسته نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
100 برگ • 12 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
14×21سم
کاغذ و جلد:
سفید و آبی اصفهانی • تیماج مشکی

آغاز نسخه

« الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این رساله ایست در علم حساب، مقدمه در حساب اهل هند. بدانکه حکمای هند خواسته اند که در کتاب اعداد اختصاری کنند از این جهت نه رقم وضع کرده اند از برای اعداد ما دون عشره یکی تا نه بدینصورت 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9 و مرتبه اول را در حساب از طرف یمین از برای احاد معین کرده اند دویم را از برای عشرات و سیم را از برای نأت و باز سه مرتبه دیگر که بعد ازین میآید. اولین از برای آحاد ألوف و دویم از برای عشرات »

انجام نسخه

« اما در مثمن طریقش است که مثمن که ضلع بیست و چهار کز باشد عرضش دو ضلع و ربع نیست. ضلعی باشد. یک ضلع که بیست و چهار زرع است و در ضلعی. ضرب کنند هزار و هفتصد و هشتاد و چهار شود و این مساحت باین مثمن است و هو المطلوب تمت. فی یوم الاثنین ثلاث عشر شهر جمادی الثانیه سنه ثلاث عشر و مأتین بعد الالف فی ید. سنه 1213 ... الطاهرين. مؤلف شناخته نشده. در آن از کسی و کتابی یاد نشده است این کتاب در سه «مقاله» ترتیب یافته است: مقاله 1. بیان حساب اهل هند و در آن دو باب است: 1) بیان حساب صحاح و در آن هشت فصل است، 2) بیان حساب کسور و در آن یک مقدمه و دوازده فصل است، مقاله 2. بیان حساب اهل تنجیم و در آن یک مقدمه و شش باب است، مقاله 3. بیان مساحت و در آن یک مقدمه و دو فصل آمده است. صاحب الذریعه از این کتاب یاد کرده و نسخه‌ای از آن را در کتابخانه سید شیرازی دیده است »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 12 • صفحه 994 • ردیف 25
متن فنخا:
25. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 3117/4 آغاز: الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین اما بعد این رساله ایست در علم حساب، مقدمه در حساب اهل هند. بدانکه حکمای هند خواسته اند که در کتاب اعداد اختصاری کنند از این جهت نه رقم وضع کرده اند از برای اعداد ما دون عشره یکی تا نه بدینصورت 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9 و مرتبه اول را در حساب از طرف یمین از برای احاد معین کرده اند دویم را از برای عشرات و سیم را از برای نأت و باز سه مرتبه دیگر که بعد ازین میآید. اولین از برای آحاد ألوف و دویم از برای عشرات؛ انجام: اما در مثمن طریقش است که مثمن که ضلع بیست و چهار کز باشد عرضش دو ضلع و ربع نیست. ضلعی باشد. یک ضلع که بیست و چهار زرع است و در ضلعی. ضرب کنند هزار و هفتصد و هشتاد و چهار شود و این مساحت باین مثمن است و هو المطلوب تمت. فی یوم الاثنین ثلاث عشر شهر جمادی الثانیه سنه ثلاث عشر و مأتین بعد الالف فی ید. سنه 1213 ... الطاهرين. مؤلف شناخته نشده. در آن از کسی و کتابی یاد نشده است این کتاب در سه «مقاله» ترتیب یافته است: مقاله 1. بیان حساب اهل هند و در آن دو باب است: 1) بیان حساب صحاح و در آن هشت فصل است، 2) بیان حساب کسور و در آن یک مقدمه و دوازده فصل است، مقاله 2. بیان حساب اهل تنجیم و در آن یک مقدمه و شش باب است، مقاله 3. بیان مساحت و در آن یک مقدمه و دو فصل آمده است. صاحب الذریعه از این کتاب یاد کرده و نسخه‌ای از آن را در کتابخانه سید شیرازی دیده است؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: ابراهیم نمارستاقی، تا: 1214ق؛ کاغذ: سفید و آبی اصفهانی، جلد: تیماج مشکی، 100ص (273-372)، 12 سطر، اندازه: 14×21سم [ف: 10 - 685]