شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/101370
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
✓
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- رضا قلی بن مهدی قلی سرابی
- تاریخ کتابت:
- 1277ق (1277 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 6 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 249 برگ • 19 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 23/2×37/2سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی نخودی آهار مهره • گالینگور پشت پارچهای مشکی
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله. الحمدلله الذی جعل الارض مهاداً و الجبال اوتاداً. مبداء هر کلام بنام ناظمی سزد که بانی نزهت سرای جهانست و سپاس بیقیاس خداوندیرا رسد که اساس این بلند کریاس را بیواسطه و مقیاس بر پا داشت ... امروز که خاتم سلطنت در انگشت و مقالید خلافت را در مشت دارد ... و ذات همایونش منطوی و ملفوف بل منتشر و مکشوفست فضلش ماده عفو ذلت و خشمش مجرد از اغراض شهوت عدلش برزخ ما بین رأفت و سطوت ... گوهر تاجداری گوهر افسر شهریاری ... السلطان ابن السلطان ابن السلطان و الخاقان ابن الخاقان ابن الخاقان ... محمد شه ... و بعد چون درین عهد فیروزی مهد از یمن توجهات جناب جلالتماب اجل ... محى الشريعه و عارف بالحقيقه ... حاجی میرزا آقاسی مدظله و ادام عمره ممالک محروسه ایران صانها الله تعالى ... رشک روضه رضوان گردیده ... بنا بفرمایش ایشان این مختصر نسخه سمت تحریر پذیرفت ... »
انجام نسخه
« آنچه از کل آسیائی عمل میآید و به خارج میبرند ... کافور. کهربای سفید. زغال سنگ. گندم »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر چه گوید. حسان از پیغمبر آخر الزمان چه دراید و بلبل از بهشتی گل چه سراید. یک دهن خواهم به پهنای فلک ×× تا بگویم مدح آن رشک ملک / عذر بهتر و سکوت خوشتر که تلالؤ گوهر با تعریف و توصیف هر بی پا و سری نفزاید و تموج بحر اخضر از تحرک باد صرصر نکاهد. تعاجزت عن توصیفه وهو قادر ×× لتغییر ما عندی من العجز و الفقر / و لا یستطیف الطبع ان یمدح الذی ×× هو البحر طبعاً والسعید مدى الدهر / و طبعی جمود فی مدیحة سید ×× له الطبع حار کالتموج فی البحر / لا زالت عزته مصونة عن تصرفات الزمان و محفوظة من تطرقات الحدثان و موالیه مسرورین بالسعادت و الاقبال و معادیه محزونین بالذلة و النکال مادامت القدام یکتب و الغمام يسکب. کتبه رضا قلی بن الحاج مهدی قلی السرابی فی سنه 1277هزار و دویست و هفتاد و هفت»
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
کمندکشی شده
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 11 • صفحه 215 • ردیف 6
متن فنخا:
6. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8846
آغاز: برابر انجام: آنچه از کل آسیائی عمل میآید و به خارج میبرند ... کافور. کهربای سفید. زغال سنگ. گندم؛ انجامه: «چون این کتاب تاریخ جهان نما و جغرافیا را حسب الحکم جهان مطاع اعلیحضرت شاهنشاهی سه دفعه نوشته به کتابخانه مبارکه تسلیم داشته بود و نظر به اخلاص حقیقی که در خدمت ذی رفعت جناب خداوندگار اعظم میرزا سعید خان وزیر امور دول خارجه- اطال الله بقاه و جعلنی فی کل محذور فداء- داشتم و بهری کامل و حظی وافر از اخلاق بهشتی و افضال و احسان آن جناب برده بودم دریغم آمد که به شکرانه الوان نعمت و اقسام منتش نپردازم و تحفه در بضاعت خویش نیافتم مگر این که به تحریر این نسخه اقدام کنم و در کتابخانه آن جناب یادگاری از جانب خود داشته باشم. اگر چه این گونه جسارت و خودنمائی در خدمت آن جناب از امثال بنده نا قابل محض فضولی و ندانم کاریست زیرا که هنرهای او آشکار و نهان گرفته جهان را کران تا کران. اگر اوصافش را بیان نمایم ار اندازه امکانم خارج است زیرا که بالاتر از جمیع مدارج باشد و برتر از جمله معارج قطره از بحر چه پوید و ذره از مهر چه گوید. حسان از پیغمبر آخر الزمان چه دراید و بلبل از بهشتی گل چه سراید. یک دهن خواهم به پهنای فلک ×× تا بگویم مدح آن رشک ملک / عذر بهتر و سکوت خوشتر که تلالؤ گوهر با تعریف و توصیف هر بی پا و سری نفزاید و تموج بحر اخضر از تحرک باد صرصر نکاهد. تعاجزت عن توصیفه وهو قادر ×× لتغییر ما عندی من العجز و الفقر / و لا یستطیف الطبع ان یمدح الذی ×× هو البحر طبعاً والسعید مدى الدهر / و طبعی جمود فی مدیحة سید ×× له الطبع حار کالتموج فی البحر / لا زالت عزته مصونة عن تصرفات الزمان و محفوظة من تطرقات الحدثان و موالیه مسرورین بالسعادت و الاقبال و معادیه محزونین بالذلة و النکال مادامت القدام یکتب و الغمام يسکب. کتبه رضا قلی بن الحاج مهدی قلی السرابی فی سنه 1277هزار و دویست و هفتاد و هفت»
کامل؛ خط: نستعلیق، کا: رضا قلی بن مهدی قلی سرابی، تا: 1277ق؛ مجدول، کمندکشی شده، رکابهدار؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: گالینگور پشت پارچهای مشکی، 249گ، 19 سطر (12/5×25)، اندازه: 23/2×37/2سم [ف: 29/1- 115]