محمدتقی دانش‌پژوه

فهرست‌نگار و نسخه‌شناس

محمدتقی دانش‌پژوه

۱۲۹۰ – ۱۳۷۵ هـ.ش

فلسفه و منطق، موسیقی قدیم، الهیات و فرق اسلامی، نسخه‌شناسی جامع

زندگی‌نامه و کارنامه

محمدتقی دانش‌پژوه، ادیب، مصحح، کتاب‌شناس، نسخه‌شناس برجسته و پدر فهرست‌نگاری علمی و نوین ایران است. او با توصیف و فهرست‌نویسی بیش از ۵۶ هزار نسخه خطی در ده‌ها مجموعه بزرگ (از جمله کتابخانه‌های دانشگاه تهران، سپهسالار، سنا و ملک)، بزرگ‌ترین و پرکارترین چهره تاریخ فهرست‌نگاری نسخه‌های خطی در ایران به شمار می‌رود. دانش‌پژوه روشی نظام‌مند، علمی و موشکافانه را در معرفی نسخه‌ها بنا نهاد که مبتنی بر شناخت دقیق خطوط کهن، اصالت‌سنجی کاغذ و مرکب، استخراج دقیق سرآغازها و انجام‌ها و تطبیق‌های کتاب‌شناختی بود. او سال‌ها ریاست بخش میکروفیلم‌ها و نشریات کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران را بر عهده داشت و علاوه بر تألیف ده‌ها جلد فهرست مرجع، ده‌ها رساله و متن کهن فلسفی، علمی و ادبی را تصحیح و منتشر نمود.

نهادهای محل خدمت

  • دانشگاه تهران
  • کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار
  • کتابخانه مجلس سنا
  • کتابخانه ملی ملک

فهرست‌های شاخص

  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران (۱۱ جلد)
  • فهرست نسخه‌های عکسی و میکروفیلم‌ها (۳ جلد)
  • فهرست کتب خطی مدرسه سپهسالار (جلدهای ۳، ۴، ۵)
  • فهرست نسخ خطی کتابخانه ملک
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 1 · جلد ۱
    انتشارات دانشگاه تهران
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه‌های رشت و همدان · جلد ۱
    جمعیت نشر فرهنگ
  • فهرست میکروفیلم‌های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران · جلد ۱
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 2 · جلد ۲
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 3 · جلد ۳
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 5 · جلد ۵
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 6 · جلد ۶
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 8 · جلد ۸
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 9 · جلد ۹
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 10 · جلد ۱۰
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 11 · جلد ۱۱
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 12 · جلد ۱۲
    انتشارات دانشگاه تهران
  • نشریه نسخه‌های خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - دفتر 13 · جلد ۱۳
    انتشارات دانشگاه تهران
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک وابسته به آستان قدس رضوی - 1 · جلد ۱
    کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی ۸۱۱ صفحه
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک وابسته به آستان قدس رضوی - 10 · جلد ۱۰
    کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی ۲۵۸ صفحه
  • فهرست میکروفیلم‌های کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد سوم · جلد ۱
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۶۳ ۲۳۳ صفحه
  • فهرست نسخه های خطی کتابخانه دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران - 1 · جلد ۱
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ۶۰۲ صفحه
  • فهرست نسخه های خطی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران - 1/18 · جلد ۱
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ۲۶۹ صفحه
  • فهرست میکرو فیلمهای کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - 2 · جلد ۲
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ۳۴۸ صفحه
  • فهرست نسخه های خطی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران - 2/18 · جلد ۲
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
  • فهرست میکرو فیلمهای کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - 3 · جلد ۳
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ۳۷۱ صفحه
  • فهرست کتابخانه دانشگاه تهران (اهدایی مشکوه) - جلد سوم - بخش اول: کتب فلسفی، عرفانی، کلامی · جلد ۳
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۲
  • فهرست کتابخانه دانشگاه تهران (اهدایی مشکوه) - جلد سوم - بخش دوم (مجلد چهارم): تاریخ فلسفه، طب، ریاضی · جلد ۴
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۲
  • فهرست کتابخانه دانشگاه تهران (اهدایی مشکوه) - جلد سوم - بخش سوم (مجلد پنجم): اخبار، اصول، فقه · جلد ۵
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۵
  • فهرست کتابخانه دانشگاه تهران (اهدایی مشکوه) - جلد سوم - بخش چهارم (مجلد ششم): ذیل اخبار، اصول، فقه · جلد ۶
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۵
  • فهرست کتابخانه دانشگاه تهران (اهدایی مشکوه) - جلد سوم - بخش پنجم (مجلد هفتم): دومین ذیل کتب فقهی و اخباری · جلد ۷
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۸
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد هشتم · جلد ۸
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۹ ۷۶۰ صفحه شماره‌های ۱۲۳۱-۲۱۲۰
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد نهم · جلد ۹
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۷۴۳ صفحه شماره‌های ۲۱۲۱-۲۶۲۹
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد دهم · جلد ۱۰
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۴۹۵ صفحه شماره‌های ۲۶۳۰-۳۰۶۲
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد یازدهم · جلد ۱۱
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۵۰۱ صفحه شماره‌های ۳۰۶۳-۳۴۶۹
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد دوازدهم · جلد ۱۲
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۵۰۳ صفحه شماره‌های ۳۴۹۷-۴۰۱۳
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد سیزدهم · جلد ۱۳
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۵۰۳ صفحه شماره‌های ۴۰۱۴-۴۵۷۹
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد چهاردهم · جلد ۱۴
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۵۵۱ صفحه شماره‌های ۴۵۸۰-۴۹۴۴
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد پانزدهم · جلد ۱۵
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۵ ۱۷۸ صفحه شماره‌های ۴۹۴۵-۵۴۰۰
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد شانزدهم · جلد ۱۶
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۵۷ ۷۶۸ صفحه
  • فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران - جلد هفدهم · جلد ۱۷
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۶۴ ۵۴۰ صفحه شماره‌های ۸۰۰۱-۱۰۰۵۰
  • فهرست نسخه های خطی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران - 20 · جلد ۲۰
    کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ۸۰۹ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - مجلس سنا - جلد دوم · جلد ۱
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی انتشارات مجلس ۱۳۵۹ ۴۱۱ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/10 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۵۲۱ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۵۲۰ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/9 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۹۵۸ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/40 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۵۱۲ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/24 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۲۵۰ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/27 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۱۳۰ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/33 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۲۳۸ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 2/29 · جلد ۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ۱٬۰۴۲ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد یازدهم · جلد ۱۱
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۵ ۴۵۸ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد دوازدهم · جلد ۱۲
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۶ ۴۳۹ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد سیزدهم · جلد ۱۳
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۶ ۴۳۸ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد چهاردهم · جلد ۱۴
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۷ ۴۶۷ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد پانزدهم · جلد ۱۵
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۷ ۳۸۷ صفحه
  • فهرست کتابخانه مجلس شورای اسلامی - جلد شانزدهم · جلد ۱۶
    کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی چاپخانه مجلس ۱۳۴۸ ۴۷۶ صفحه
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد اول: کتابهای عربی و ترکی · جلد ۱
    کتابخانه ملک دانشگاه تهران ۱۳۶۱ ۶۶۲ صفحه
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد دوم: کتابهای فارسی از آداب جنگ تا ذخیره خوارزمشاهی · جلد ۲
    کتابخانه ملک دانشگاه تهران ۱۳۵۴ ۶۶۳ صفحه
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد سوم (بخش اول): کتابهای فارسی · جلد ۳
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۱
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد چهارم: کتب فارسی از کلیات شوقی تا یوسف و زلیخا · جلد ۴
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۴ ۷۰۸ صفحه
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد پنجم: مجموعه‌ها و جنگ‌ها · جلد ۵
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۳
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد ششم: مجموعه‌ها و جنگ‌ها · جلد ۶
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۶
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد هفتم: مجموعه‌ها و جنگ‌ها · جلد ۷
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۹
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد هشتم: مجموعه‌ها و جنگ‌ها · جلد ۸
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۶۹
  • فهرست کتابهای خطی کتابخانه ملی ملک - جلد نهم: مجموعه‌ها و جنگ‌ها · جلد ۹
    کتابخانه ملک کتابخانه ملی ملک ۱۳۷۱
  • فهرست کتب خطی کتابخانه دانشکده ادبیات - جلد اول · جلد ۱
    کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دانشکده ادبیات ۱۳۳۹
  • فهرست کتب خطی کتابخانه دانشکده ادبیات - جلد دوم: مجموعه وقفی علی‌اصغر حکمت · جلد ۲
    کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دانشکده ادبیات ۱۳۴۱
  • فهرست کتب خطی کتابخانه دانشکده ادبیات - جلد سوم: مجموعه امام جمعه کرمان اهدایی احمد جوادی · جلد ۳
    کتابخانه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران دانشکده ادبیات ۱۳۴۴
  • فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار - جلد سوم: کتب خطی آ - ث · جلد ۳
    کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار) چاپخانه دانشگاه تهران ۱۳۴۰ ۵۴۶ صفحه
  • فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار - جلد چهارم: کتب خطی ج - ذ · جلد ۴
    کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار) چاپخانه دانشگاه تهران ۱۳۴۶ ۵۶۰ صفحه
  • فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار - جلد پنجم: کتب خطی ر - ی · جلد ۵
    کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری (سپهسالار) چاپخانه دانشگاه تهران ۱۳۵۶ ۷۷۱ صفحه
  • فهرست کتب خطی کتابخانه دانشکده حقوق - جلد اول · جلد ۱
    دانشکده حقوق دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۳۹
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه دانشکده الهیات - جلد اول · جلد ۱
    کتابخانه دانشکده الهیات دانشگاه تهران انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۵
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه آستانه مقدسه حضرت معصومه - جلد سوم (قدیم) · جلد ۳
    آستان مقدسه حضرت معصومه علیها سلام آستانه مقدسه قم بی‌تا
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه ثقة الاسلام تبریز (نشریه دانشگاه تهران ۴) · جلد ۴
    کتابخانه ثقة الاسلام انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۴۴
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه محمدعلی قاضی طباطبائی تبریز (نشریه دانشگاه تهران ۷) · جلد ۷
    مجموعه محمد علی قاضی طباطبائی انتشارات دانشگاه تهران ۱۳۵۳
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس سنا - جلد 1 · جلد ۱
    کتابخانه شورا کتابخانه مجلس شورای اسلامی
  • فهرست مختصر نسخه‌های خطی مجلس سنا · جلد ۱
    کتابخانه شورا کتابخانه مجلس شورای اسلامی
  • فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه مجلس سنا - جلد 2 · جلد ۲
    کتابخانه شورا کتابخانه مجلس شورای اسلامی
  • مرقع
    از ناشناخته مفتاح، محمد حسین شماره‌ی ۶۱ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۱
  • مرقع
    از ناشناخته مفتاح، محمد حسین شماره‌ی ۶۴ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۱
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۴۰۸ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۴
  • مرقع
    از ناشناخته مجلس شماره‌ی ۵۱۲۲ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۴
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۴۵۵ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۴
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۴۵۶ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۴
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۹۷۷ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۴
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۲۱۱ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۵
  • مرقع
    از ناشناخته مولوی شماره‌ی ۵۸۹ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۵
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۲۰۶ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۵
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۲۱۹ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۵
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۶۷۱ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۵
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۱۲۲ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته مجلس شماره‌ی ۴۱۷۱ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۱۲۱ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۲۱۲ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته دانشگاه شماره‌ی ۲۳۳۹ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته دانشگاه شماره‌ی ۲۳۴۰ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۶۷۲ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۷۳۵ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۲۱۰ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۶
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۱۱۷ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۷
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۱۲۳ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۷
  • مرقع
    از ناشناخته سپهسالار شماره‌ی ۲۱۱۸ فنخا، ج ۲۹، ص ۱۴۷

گزارش اشکال یا پیشنهاد